Laagdrempelig
MSOC Free Clinic: lage drempels vangen veel wind
In het palet aan voorzieningen voor verslavingszorg bestaan er naast op preventie gerichte initiatieven en de residentiële behandelingscentra voor verslaving ook ambulante centra. Er zijn de MSOC's, de Dagcentra en de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg.
Het Medisch Sociaal Opvang Centrum (MSOC) Free Clinic is een ambulant, laagdrempelig en multidisciplinair revalidatiecentrum voor drugverslaafden. Sinds 1997 heeft de Federale Overheid middelen vrijgemaakt via het Riziv om in de grote Belgische centra, in elke provincie (Antwerpen, Bergen, Brussel, Charleroi, Gent, Limburg, Luik, Oostende en Vlaams Brabant) laagdrempelige voorzieningen uit te bouwen die zich richten tot gebruikers van illegale drugs die ernstig verslaafd zijn en kampen met problemen op verschillende levensdomeinen. Vaak gaat het om mensen die moeilijk in de andere voorzieningen en in de reguliere zorg terechtkunnen. Ook worden via het MSOC veel mensen bereikt die reeds een lange verslavingsgeschiedenis en daar mee gepaard gaande behandelingsgeschiedenis achter de rug hebben. Soms gaat het ook om mensen die weinig hulpvragen stellen maar wel nood hebben aan basiszorg. Het laagdrempelig ambulant aanbod tracht in te haken in op hun hulpvraag en hun tempo te volgen.
Vzw Free Clinic in Antwerpen heeft reeds een lange traditie van ambulante hulpverlening aan verslaafden. Een makkelijk toegankelijke medische consultatie, de verstrekking van substitutiemiddelen (o.a. methadon), psychosociale begeleiding bij de persoonlijke problemen waren elementen van de werking die later binnen het MSOC verder zijn uitgebouwd. Via een aanbod van basiszorg wordt getracht contact te leggen en in te spelen op de eerste noden: medische verzorging, substitutiemedicatie, hulp bij het zoeken van onderdak, eten en drinken, spuitenruil, het in orde brengen van allerhande regelzaken… Dit aanbod volstaat voor een deel van het cliënteel en maakt dat zij kunnen komen tot stabilisering van hun problematiek. Daarnaast kan het voor anderen de aanzet vormen tot meer begeleiding en het aanpakken van fundamentele problemen. Een dergelijke begeleiding kan o.a. leiden tot een verwijzing voor een intensievere of residentiële behandeling. Het aanbod is alleszins gericht op mensen wiens problematiek een chronische verloop kent, bij wie de motivatie tot fundamentele verandering soms klein is en bij wie herval een frequent gegeven is.
Het werk in MSOC Free Clinic is harm reduction georiënteerd. Dat wil zeggen dat de eerste focus ligt op het bestrijden en verminderen van risico's die verbonden zijn aan het gebruik van psychotrope middelen, eerder dan op het gebruik zelf. Via individueel gerichte gezondheidsboodschappen wordt geprobeerd tot gedragsverandering te komen. Schadebeperking is het doel van onze werking. Er wordt dan ook geen oordeel gegeven over het gebruik. Belangrijk is dat de gebruiker in contact komt met de hulpverlening en dat vanuit dit contact en op het tempo van de cliënt samen gezocht wordt naar de op dat ogenblik best haalbare doelen. De hulpverlener zal de gebruiker ondersteunen in de stappen die hij/zij wil zetten. Dat kan dan gaan van overgaan tot gebruiken met hygiënisch materiaal i.p.v. spuiten delen tot het toewerken naar volledige abstinentie via een residentiële opname. Het aanbod van het MSOC wil de gebruikers prikkelen en nieuwsgierig maken naar alternatieven. Het aanreiken van een vervangingsmiddel voor heroïne, nl. methadon, kan de aanleiding zijn voor een cliënt om te gaan nadenken over zijn leefsituatie.
Contacten, informatie en gesprekken kunnen leiden tot nieuwe keuzes. Een niet-veroordelende attitude maakt dat zij die zich in de maatschappij vaak afgewezen voelen toch terug stappen zetten naar gedragsverandering.
Contact krijgen met de doelgroep en hun traject op gang zetten is een eerste doel van de werking. Het voorzien van hygiënisch injectiemateriaal is een belangrijke mogelijkheid om in contact te komen met gebruikers. De uitbouw van Spuitenruil vond in Antwerpen zijn oorsprong. Ondertussen is Spuitenruil een erkend onderdeel van het preventiebeleid van de Vlaamse overheid en zijn de Spuitenruilpunten provinciaal georganiseerd, gelieerd aan de MSOC's. Via Spuitenruil wordt er aan tertiaire preventie gedaan. Daarnaast vormt de Spuitenruil een belangrijk eerste contactpunt en kunnen van daaruit mensen toegeleid worden naar de hulpverlening.
MSOC Free Clinic betracht het welzijn van gebruikers te behartigen door hun fysieke, psychische en maatschappelijke situatie te verbeteren. Het MSOC richt zich dan ook tot het beleid en wil nauw samenwerken met andere maatschappelijke instanties.
